thang long tu tran di qua 1000 nam tuoi

THĂNG LONG TỨ TRẤN ĐI QUA 1000 NĂM TUỔI

 
Thăng Long – Hà Nội đã đi qua 1000 năm tuổi, người dân Thủ đô luôn mang trong mình niềm tự hào về truyền thống văn hiến của kinh thành Thăng Long xưa. Để có được truyền thống tự ngàn đời ấy, người dân Hà Nội hôm nay không bao giờ quên những truyền thuyết về các vị thần trấn giữ 4 hướng đông – tây – nam – bắc mà dân gian quen gọi là “Thăng Long Tứ trấn”.

Đó là bốn vị thần: thần Long Đỗ thờ ở đền Bạch Mã, thần Linh Lang thờ ở đền Voi Phục, thần Cao Sơn thờ ở đền Kim Liên và thần Trấn Vũ thờ ở đền Quán Thánh. Trải qua biết bao biến cố thăng trầm của lịch sử, Tứ trấn vẫn trường tồn cùng thời gian, tạo nên ý nghĩa và giá trị của mảnh đất kinh kỳ.

Thần Long Đỗ - trấn giữ phía đông – được thờ ở đền Bạch Mã (tọa lạc tại 76 Hàng Buồm, Hoàn Kiếm)



Ông là vị thần thiêng, được dân chúng thời xưa ở Thăng Long rất tôn sùng. Năm 1010, vua Lý Thái Tổ cho dời đô, từ Hoa Lư (Ninh Bình) về Thăng Long và muốn mở rộng thành. Vua đã cho đắp thành nhưng hễ đắp lên lại bị sụp đổ. Vua cho người đi hỏi dân chúng mới biết ở đất này có hiển linh từ trước, vua bèn sai biện lễ cầu đảo. Đêm ấy vua nằm mộng gặp thần tới chúc mừng và dặn nhà vua rằng cứ theo dấu vó ngựa mà đắp, tất sẽ thành công, ngay lúc đó, vua nhìn thấy một con ngựa trắng phi thẳng vào đền rồi biến mất. Hôm sau, nhà vua thấy có dấu chân ngựa in trên mặt đất thành đường vòng tròn, bèn sai người cứ theo đó mà xây thành, đắp lũy, thành sau khi được xây xong rất chắc chắn, vững chãi. Để tưởng nhớ công ơn của thần, nhà vua cho tạc một con ngựa trắng để thờ và ban sắc phong cho thần là “Thăng Long Thành hoàng Đại vương”. Từ đấy ngựa trắng là một biểu tượng thiêng liêng và đền Bạch Mã (đền ngựa trắng) có tên từ đó. 

Tại đền Bạch Mã, hiện còn lưu giữ nhiều di vật cổ có giá trị như: bia đá, sắc phong, kiệu thờ, hạc thờ, đôi phỗng... Hàng năm, để tưởng nhớ thần Long Đỗ, vào ngày 12 và 13/2 âm lịch, đền Bạch Mã tổ chức lễ hội với những nghi thức tế lễ cùng một số hoạt động văn hóa khác như: hát ca trù, hát chèo, ngâm thơ, múa kiếm, múa đao…

Trấn phía tây kinh thành là thần Linh Lang Đại Vương được thờ trong đền Voi Phục


Nằm trong khuôn viên của Công viên Thủ Lệ, thuộc địa phận phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, đền được xây dựng vào đời vua Lý Thánh Tông (1054 – 1072).

Theo thần tích kể rằng, thần Linh Lang (con rồng) là do bà Hoàng phi họ Nguyễn (vợ Vua Lý Thánh Tông) sinh ra. Khi quân Tống sang xâm lược bờ cõi nước ta, lúc đó Linh Lang đã lớn, có đủ sức khỏe, chàng xin vua cha ban quân và hai thớt voi để đi đánh giặc. Khi voi đến, Linh Lang bắt voi quỳ xuống, voi liền quỳ xuống rồi đưa chàng và các tướng sỹ ra trận. Trong một lần giáp chiến với quân giặc trên phòng tuyến sông Cầu, Linh Lang đã hy sinh. Để ghi nhớ công lao của hoàng tử, vua Lý Thánh Tông đã sắc phong cho Hoàng tử là Linh Lang Đại vương, lập đền thờ và cho tạc hai con voi đá nằm phủ phục trước cửa đền. Vì vậy, người dân đến đây chiêm bái quen gọi là đền Voi Phục.

Hiện nay, trong đền Voi Phục còn có hai pho tượng đồng, một hòn đá thiêng có vết lõm, câu đối - ca ngợi công đức của vị thần trấn giữ phía tây của Thăng Long – Hà Nội... Hằng năm, để tưởng nhớ thần Linh Lang, cứ đến ngày 9, 10 và 11/2 âm lịch, nhân dân ở đây lại tổ chức lễ hội đền Voi Phục. Đây là hội rước lớn với cờ quạt, chiêng trống, lọng, tàn, tán nối nhau thành hàng dài cùng phường bát âm và đội sênh tiền rất nhộn nhịp.

Trấn phía nam kinh thành Thăng Long là Đền Kim Liên


 Trước đây, đền thuộc địa phận phường Kim Hoa, sau thuộc phường Đông Tác, huyện Thọ Xương, phủ Hoài Đức, nay là phường Phương Liên, quận Đống Đa, Hà Nội. Đền vốn được lập nên để thờ Cao Sơn Đại Vương. Theo tài liệu lưu giữ tại đền, đền này được xây dựng dưới thời vua Lý Thái Tổ, ngay khi Hoàng đế rời đô tới Thăng Long với mục đích bảo vệ kinh thành mới ở hướng nam. Sau này, vào đời nhà Lê, quân đội của Lê Tương Dực từ Thanh Hóa được cử về Thăng Long để lật đổ Lê Uy Mục (năm 1509) đã đi qua đây, thấy đền thờ Cao Sơn Đại Vương liền vào xin phù hộ. Sau đó một tuần, sự nghiệp của Lê Tương Dực thành công. Vị vua này liền cho xây lại đền Kim Liên với kiến trúc như hiện nay. Ngoài Cao Sơn Đại Vương, trong đền và đình này còn thờ Tam Phủ, thờ Mẫu, và thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Di vật quan trọng nhất tại đền Kim Liên là tấm bia đá đen có khắc “Cao sơn Đại Vương thần từ bi minh” do sử thần Lê Tung soạn năm 1510 nói về công lao của thần Cao Sơn trong việc ngầm giúp vua Lê giành lại ngai vàng từ tay ngoại thích và hệ thống 39 đạo sắc phong cho thần Cao Sơn Đại Vương, trong đó có 26 đạo thời Lê Trung Hưng, mười ba đạo thời nhà Nguyễn, sớm nhất trong số đó là sắc phong có niên đại Vĩnh Tộ năm thứ hai (1620). 

Để tưởng nhớ công lao của thần Cao Sơn, ngày nay, đền Kim Liên thường tổ chức lễ hội vào hai ngày 15 - 16/3 và lễ hội chính là ngày 16/3 âm lịch hàng năm (ngày sinh của Thần).

Phía Bắc


Từ hướng đền Bạch Mã về Hồ Tây, bên đầu đường Cổ Ngư (nay là đường Thanh Niên) là ngôi đền lớn tọa lạc bên hồ Trúc Bạch, đó là đền Quán Thánh thờ Huyền Thiên Trấn Vũ - vị thần trấn giữ hướng bắc kinh thành. Theo truyền thuyết, Ngài có nguồn gốc từ phương Bắc, đã hiển linh ở nước Nam giúp vua Hùng đánh giặc, giúp nhân dân trừ tà ma và chống hạn.

Trong đền Quán Thánh có nhiều di vật cổ có giá trị, một trong số đó là tượng Huyền Thiên Trấn Vũ. Trước kia tượng Huyền Thiên Trấn Vũ được làm bằng gỗ. Năm 1677, đời vua Lê Hy Tông, chúa Trịnh Tạc sai đình thần là Nguyễn Đình Luân trùng tu đền Quán Thánh. Tượng Huyền Thiên Trấn Vũ cũng được triều đình cho đúc lại bằng đồng đen. Tượng cao 3,07m, chu vi 8m, nặng 4 tấn. Tượng thần được đặt ở hậu cung. Tượng có khuôn mặt vuông, râu dài, tóc xõa, mặc áo đạo sĩ, ngồi trên bục đá, tay trái bắt quyết, tay phải chống gươm có rắn quấn và chống lên lưng một con rùa. 

Cũng như những ngôi đền khác, đền Quán Thánh là nơi sinh hoạt tín ngưỡng văn hóa nổi tiếng của người dân Hà Nội xưa và nay.

Như vậy, Thăng Long Tứ trấn được tạo dựng, tôn thờ cùng lúc với việc Lý Công Uẩn xây dựng Thăng Long thành kinh đô muôn đời của con cháu Đại Việt. Đó là cách mà vị vua anh minh cùng vương triều nhà Lý dùng để tôn vinh mảnh đất linh thiêng của cha ông. Thăng Long – Hà Nội cũng vừa đi qua 1000 năm tuổi, Tứ trấn của kinh thành xưa vẫn vững vàng, trường tồn với thời gian để chứng kiến quá trình phát triển không ngừng của thủ đô và đất nước.

Phạm Phương biên tập
(Nguồn: Trung tâm Thông tin du lịch)
 
 TAG: du lịch Hà Nội Khám phá Việt Nam phố cổ Hà Nội Thành Thăng Long
 

Quý khách tham khảo: BẢNG GIÁ TOUR

NỘI DUNG LIÊN QUAN

Đến thăm nhà thờ nhân dịp Giáng sinh

Đi suốt chiều dài đất nước từ Bắc vào Nam, du khách sẽ bắt gặp rất nhiều công trình kiến trúc nhà thờ cổ kính và đẹp. Đặc biệt, trong đêm giáng sinh huyền thoại, những ngôi thánh đường ấy lại rực rỡ với hệ thống ánh đèn đủ sắc màu, cờ hoa lộng lẫy tô điểm trên các tháp chuông để đón chào một mùa giáng sinh an lành và hạnh phúc.

Hà Nội 36 phố phường

Nói đến quá trình lịch sử phát triển của “Thăng Long - Hà Nội” thì không thể không nhắc đến khu phố cổ Hà nội. Phố cổ Hà nội là một di sản kiến trúc quí báu mang đậm bản sắc truyền thống văn hoá của dân tộc...

Hành trình qua các kinh đô Việt cổ

Cố đô Việt Nam qua các thời kỳ như đền Hùng (Phú Thọ), Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình), thành nhà Hồ và di tích Lam Kinh (Thanh Hóa), Phượng Hoàng Trung Đô (Nghệ An), Cố đô Huế (Thừa Thiên Huế) và thành Hoàng Đế (Bình Định)

Huyền thoại đường Hồ Chí Minh trên biển

Cách đây 48 năm, vào ngày11/10/1962, chuyến tàu không số đầu tiên vận chuyển 30 tấn vũ khí, mở lối cho trên dưới trăm chuyến tàu không số vận chuyển hàng ngàn tấn vũ khí từ miền Bắc vào Nam, đã chính thức lên đường và cập bến an toàn tại Cà Mau. Cũng từ đây, đường Hồ Chí Minh trên biển đã được hình thành.

Khám phá Di sản văn hóa thế giới thành Nhà Hồ

Thành Nhà Hồ do Hồ Quý Ly - lúc bấy giờ là tể tướng dưới triều đại nhà Trần - cho xây dựng vào năm 1397. Thành xây xong, Hồ Quý Ly ép vua Trần Thuận Tông rời đô từ kinh thành Thăng Long (Hà Nội) về Thanh Hóa...
  Xem toàn bộ danh sách [Lên đầu trang]
 

LỊCH KHỞI HÀNH

Thứ Tư 17/6/2020 - Thứ Sáu 19/6/2020

TOUR DU LỊCH ĐỀN CHUNG SƠN - DI TÍCH LỊCH SỬ TRUÔNG BỒN - BIỂN CỬA LÒ (3 ngày 2 đêm)
Giá vé: 2,250,000 VND

Thứ Ba 30/6/2020

Tour du lịch Chùa Ngọa Vân - Di tích An Sinh Đồng Triều (1 ngày)
Giá vé: 820,000 VND

KHÁM PHÁ VIỆT NAM

Kỳ ảo núi rừng Bạch Mã

Cao Sơn - Vẻ đẹp hoang sơ của núi rừng Tây Bắc

Xín Mần: Cung đường của huyền thoại

Khám phá Di sản văn hóa thế giới thành Nhà Hồ

Khám phá Tả Phìn – Sapa

Mường Lò - vùng đất lịch sử và huyền thoại

KINH NGHIỆM DU LỊCH

Kinh nghiệm đi rừng nhiệt đới

7 loại bệnh dễ gặp nhất khi đi biển mùa hè

Du lịch tiết kiệm mà vẫn sướng

Chống say xe khi du lịch?

15 địa điểm bạn nên đến khi bạn còn trẻ

NHẬT KÝ LỮ HÀNH

Khoảng lặng ở thành phố ngàn hoa Nha Trang

Một thoáng chợ phiên Cán Cấu

Thiêng liêng khăn tình yêu

Bồi hồi về thăm ngã ba Đồng Lộc

Nhớ lắm, Hạ Long ơi!

Sống chậm với Luang Prabang